İSİM DEĞİŞTİRME VE İSİM SİLDİRME DAVALARI

1. Genel Olarak İsim Hakkı

İsim, kişiliğin ayrılmaz bir parçası olup, bireyin toplum içindeki tanınmasını ve ayırt edilmesini sağlar. Türk hukukunda isim hakkı, kişilik hakları kapsamında korunmakta olup, bu hak Anayasa, Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde güvence altına alınmıştır.

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 26 uyarınca; “Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir.” Bu hüküm, isim değiştirme ve isim sildirme davalarının yasal dayanağını oluşturmaktadır.

2. İsim Değiştirme Davası

2.1. Hukuki Dayanak

İsim değiştirme davaları esas itibarıyla; - Türk Medeni Kanunu m. 26, - 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, - Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanmaktadır.

TMK m. 26’ya göre isim değişikliği için “haklı sebep” bulunması şarttır. Haklı sebebin varlığı her somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından takdir edilir.

2.2. Haklı Sebep Kavramı

Kanunda haklı sebepler sınırlı olarak sayılmamıştır. Yargıtay içtihatları doğrultusunda haklı sebep olarak kabul edilen başlıca haller şunlardır:

·       İsmin gülünç, küçük düşürücü veya toplumda alay konusu olması,

·       İsmin telaffuzunun zor olması veya sürekli yanlış söylenmesi,

·       Kişinin sosyal çevresinde farklı bir isimle tanınması,

·       Aynı aile içinde veya yakın çevrede aynı isimden dolayı karışıklık yaşanması,

·       Kişinin kültürel, psikolojik veya sosyal nedenlerle ismini benimsememesi.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bir kararında; kişinin uzun süredir farklı bir isimle tanınmasının, tek başına haklı sebep oluşturduğunu kabul etmiştir.

2.3. Usul ve Görevli Mahkeme

İsim değiştirme davalarında; - Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi, - Yetkili Mahkeme: Davacının yerleşim yeri mahkemesidir.

Dava, hasımsız olarak açılır; ancak nüfus kayıtlarının düzeltilmesi söz konusu olduğundan, uygulamada ilgili Nüfus Müdürlüğü davaya dâhil edilmektedir.

2.4. İspat

Davacı, ileri sürdüğü haklı sebebi her türlü delille ispat edebilir. Tanık beyanları bu tür davalarda en sık başvurulan delillerdendir. Yazılı belgeler, sosyal çevrede kullanılan isimle ilgili kayıtlar da delil olarak sunulabilir.

3. İsim Sildirme Davası

3.1. İsim Sildirme Nedir?

İsim sildirme davası, kişinin nüfus kaydında yer alan bir veya birden fazla ismin tamamen kaldırılması amacıyla açılan davadır. Özellikle iki veya daha fazla isme sahip olan kişilerin, bu isimlerden birini veya birkaçını kullanmak istememesi hâlinde gündeme gelir.

3.2. Hukuki Dayanak

İsim sildirme davaları da isim değiştirme davalarında olduğu gibi TMK m. 27 kapsamında değerlendirilir. Zira kanun, adın değiştirilmesi kavramını geniş yorumlamakta; adın düzeltilmesi, eklenmesi veya silinmesini de bu kapsamda ele almaktadır.

3.3. Haklı Sebep Ölçütü

Yargıtay uygulamasına göre, bir ismin silinmesi için de haklı sebep aranır. Ancak Yargıtay, isim sildirme taleplerinde daha esnek bir yaklaşım sergilemektedir.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi kararlarında; kişinin kullanmadığı veya benimsemediği bir ismin nüfus kaydında yer almasının, kişilik hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve bunun başlı başına haklı sebep sayılabileceği belirtilmiştir.

3.4. Örnek Uygulamalar

·       İki isimden birinin günlük hayatta hiç kullanılmaması,

·       İsmin kişide psikolojik rahatsızlık yaratması,

·       İsmin ailevi veya sosyal nedenlerle benimsenmemesi,

·       Çocukluk döneminde konulan ancak yetişkinlikte aidiyet hissedilmeyen isimler.

4. Yargıtay İçtihatları Işığında Değerlendirme

Yargıtay, isim değiştirme ve sildirme davalarında kişinin kişilik hakkını esas almakta ve bu hakkın korunmasını ön planda tutmaktadır. Güncel içtihatlarda, “haklı sebep” kavramı dar yorumlanmamakta; kişinin sübjektif rahatsızlığı dahi yeterli görülebilmektedir.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre; > “Kişinin adını benimsememesi ve bu adla anılmaktan rahatsızlık duyması, kişilik hakkı kapsamında korunması gereken bir durumdur.”

Bu yaklaşım, isim değiştirme ve isim sildirme davalarının kabul edilme oranını önemli ölçüde artırmıştır.

5. Kararın Sonuçları ve Nüfus Kaydına Etkisi

Mahkemece verilen isim değiştirme veya sildirme kararı kesinleştikten sonra, karar ilgili Nüfus Müdürlüğü’ne gönderilir ve nüfus kayıtlarında gerekli düzeltme yapılır. Karar geçmişe etkili olmayıp, ileriye dönük sonuç doğurur.

6. Sonuç

İsim değiştirme ve isim sildirme davaları, bireyin kişilik hakkının korunmasına yönelik önemli dava türlerindendir. Türk hukukunda bu davalar için aranan “haklı sebep” şartı, Yargıtay içtihatlarıyla birlikte geniş ve esnek biçimde yorumlanmaktadır. Kişinin sosyal, psikolojik ve kişisel nedenlerle ismini değiştirmek veya sildirmek istemesi, çoğu durumda mahkemelerce hukuken korunmaya değer görülmektedir.

Bu nedenle isimle ilgili uyuşmazlıklarda, somut olayın özellikleri dikkate alınarak hukuki destek alınması ve davanın usulüne uygun şekilde açılması büyük önem taşımaktadır.

7. Çanakkale İlinde İsim Değiştirme Davaları

7.1. Çanakkale’de İsim Değiştirme Davası Nasıl Açılır?

Çanakkale’de isim değiştirme davası, davacının yerleşim yerinin bağlı olduğu Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılır. İlçeye göre görevli mahkemeler şunlardır:

·       Çanakkale Merkez Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Biga Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Çan Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Gelibolu Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Ezine Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Lapseki Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Yenice Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Bayramiç Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Eceabat Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Bozcaada Asliye Hukuk Mahkemesi

·       Gökçeada Asliye Hukuk Mahkemesi

Yetki, TMK m.27 ve HMK m.6 gereğince davacının yerleşim yerine göre belirlenir.

8. İkinci İsim Sildirme Davası

Çanakkale ve ilçelerinde en sık karşılaşılan taleplerden biri, nüfus kaydında yer alan ikinci ismin sildirilmesidir. Özellikle uzun yıllardır yalnızca tek isimle tanınan kişiler bakımından Yargıtay uygulaması son derece olumludur.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin istikrarlı kararlarına göre; > “Kişinin kullanmadığı ismin nüfus kaydında yer alması, kişilik hakkına müdahale niteliğindedir.”

Bu nedenle Çanakkale Asliye Hukuk Mahkemeleri, haklı sebep şartını esnek yorumlamaktadır.

9. İsim Değiştirme Davalarında Sık Sorulan Sorular (SSS)

İsim değiştirme davası Çanakkale’de ne kadar sürer?

Genellikle 1–2 celsede sonuçlanır. Ortalama süre 2–4 ay arasındadır.

İsim sildirme davası için avukat zorunlu mu?

Hayır. Ancak usul hatası yapılmaması açısından bir Çanakkale isim değiştirme avukatı ile çalışılması önerilir.

Mahkeme masrafı ne kadardır?

2026 yılı itibarıyla başvuru ve giderler ortalama maktu harç kapsamındadır. Tanık sayısına göre değişebilir.

E-Devlet üzerinden isim sildirme mümkün mü?

Hayır. E-Devlet yalnızca idari yazım hataları için kullanılabilir. İsim sildirme mutlaka dava yoluyla yapılır.

10. Sonuç ve Hukuki Değerlendirme

Çanakkale ili ve tüm ilçelerinde açılan isim değiştirme ve isim sildirme davaları, Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda çoğunlukla kabul ile sonuçlanmaktadır. Kişinin ismini benimsememesi, sosyal hayatta farklı bir adla tanınması veya ikinci ismini kullanmaması, haklı sebep olarak kabul edilmektedir.

Uygulamada hızlı ve hatasız sonuç alınabilmesi için davanın, yerleşim yeri mahkemesinde ve doğru hukuki gerekçelerle açılması önem arz etmektedir.